Skąd się wziął robot? Od zegarmistrzów do humanoidów

Automaty, czyli przodkowie robotów

Zanim pojawiły się silniki elektryczne i komputery, maszyny „udające życie” budowali zegarmistrzowie. W 1739 roku Jacques de Vaucanson pokazał w Paryżu mechaniczną kaczkę, która ruszała skrzydłami i „jadła” ziarno. W drugiej połowie XVIII wieku szwajcarscy mistrzowie z rodziny Jaquet-Droz zbudowali lalki, które pisały piórem i grały na instrumencie.

Te automaty zachwycały, ale miały jedno ograniczenie: każdy potrafił wykonać tylko ten ruch, który zapisano w jego kołach zębatych i krzywkach. Robot w dzisiejszym rozumieniu musi umieć więcej – odbierać informacje z otoczenia i zmieniać swoje działanie.

Sztuka, która dała nam słowo

W 1920 roku czeski pisarz Karel Čapek opublikował sztukę „R.U.R.” (Rossumovi Univerzální Roboti). Słowo „robot” podsunął mu brat, malarz Josef Čapek. Ciekawostka: roboty z tej sztuki nie są metalowymi maszynami, tylko sztucznie wyhodowanymi istotami, które w końcu buntują się przeciw ludziom.

Sztuka szybko obiegła sceny świata, a nowe słowo przyjęło się w wielu językach. Kilkanaście lat później Isaac Asimov zaczął pisać opowiadania o robotach, w których pojawiło się słowo „robotyka” i słynne trzy prawa robotyki.

Pierwszy robot w fabryce

Prawdziwa robotyka zaczęła się od patentu. W 1954 roku amerykański wynalazca George Devol złożył wniosek na urządzenie do „programowalnego przenoszenia przedmiotów”. Razem z przedsiębiorcą Josephem Engelbergerem założył firmę Unimation, a w 1961 roku ich robot Unimate zaczął pracę w zakładzie General Motors w New Jersey. Wyjmował gorące odlewy z maszyny – zadanie monotonne i niebezpieczne dla ludzi.

Od tego momentu roboty przemysłowe rozwijały się szybko, zwłaszcza w przemyśle motoryzacyjnym. W latach 80. ich największym producentem i użytkownikiem stała się Japonia.

Roboty, które same się poruszają

Równolegle naukowcy pracowali nad maszynami, które mogą samodzielnie jeździć i podejmować decyzje. W latach 1966–1972 w instytucie SRI powstał Shakey – robot, który kamerą oglądał pomieszczenie, układał plan i wykonywał go krok po kroku. Algorytmy opracowane przy tym projekcie, m.in. do wyszukiwania tras, są używane do dziś.

Humanoidy: robot na dwóch nogach

W 1973 roku na Uniwersytecie Waseda w Tokio powstał WABOT-1, uznawany za pierwszego pełnowymiarowego humanoida. Honda w 1986 roku zaczęła własny program robotów kroczących, którego efektem był pokazany w 2000 roku ASIMO.

Kolejne dekady przyniosły łaziki marsjańskie, roboty sprzątające w domach i czworonożne maszyny, które utrzymują równowagę na lodzie. Dziś trzy dawne tory – ramiona przemysłowe, roboty mobilne i humanoidy – zaczynają się łączyć. Pełną oś czasu znajdziesz w naszej Kronice robotów.

Co z tej historii wynika

Każda epoka miała swoje „roboty marzeń”, które okazywały się trudniejsze do zbudowania, niż się wydawało. Sukces odnosiły maszyny, które robiły jedną rzecz dobrze: odlewy w fabryce, odkurzanie podłogi, jazdę po Marsie. To dobra miara także dla dzisiejszych humanoidów.